


Vitaminler
Vitaminler, insan vücudu tarafından üretilemeyen ancak doğal besinlerden takviye olunan, vücudun büyüme ve gelişmesi için gereksinim duyulan ve eser miktarda alınarak bu etkinliği gösterebilen besin öğeleridir. Enerji vermezler fakat enerji değişmesi ile besin maddelerinin metabolizmasının düzenlenmesinde etkin olarak fonksiyon gösterirler. Yaklaşık olarak 20 değişik vitamin bilinmektedir; her birisinin ana metabolizmada spesifik fonksiyonu vardır ve bu fonksiyon başkasıyla karşılanamaz. Önemli olan bir diğer husus da vitaminlerin gereksinim ve etkilerinde birbirlerine bağımlılık göstermeleridir.
Vitamin gereksinimleri yaş, cinsiyet gibi farklı nedenlere göre değişir. Erkeklerin kadınlara göre daha fazla vitamine gereksinimi vardır. Yaş faktörlerine göre vitamin gereksiniminin değiştiğine dair güvenilir veriler yoktur, ancak gereksiz ve yanlış tüketim, depolama gibi nedenlere bağlı olarak gereksinimin değiştiği düşünülmektedir. Stresli yaşam, alkol kullanımı, hastalık gibi faktörler de gereksinim üzerinde etkindirler. Organizmanın yaşamını sağlıklı bir şekilde sürdürebilmesi için vitaminlerin gereksinim duyulan miktarlarda alınması zorunludur. Yetersizliği ya da organizmada fazlaca birikimi önemli boyutta sağlık problemlerine neden olur.
Vitamin Yetersizliği
Normal bir beslenme ile yaşamını sürdüren bir organizmada vitamin yetersizliği söz konusu olamaz. Vitamin yetersizliği tek türlü beslenmenin bir sonucudur. Besin maddelerinden gereksinim duyulan vitamin alınmadığında öncellikle kan dolaşımındaki vitamin miktarı azalmaya başlar, hücredeki vitamin düzeyi düşer ve de kendisi ile ilgili metabolik olaylar azalır ve bozulur. Bu etki ve yıkımlar zaman içinde farklı sonuçlarla kendini gösterir, bu değişiklikler organizmadaki unsurların vitaminlere olan hassasiyeti ile ilgilidir.
Vitamin Fazlalığı
Vitaminlerin fazla miktarda vücutta depolanması da metabolizmaya zarar verebilmektedir. Örneğin; yağda çözünen A, E ve D vitaminleri organizmanın gereksiniminden fazla alınırsa karaciğerde depo edilir ve zamanla fazla miktarda A vitamini karaciğeri yıkabilir.
Bitkilerde Vitaminler
Bitkilerde vitaminler ya oldukları gibi ya da provitaminler (ön vitamin) şeklinde bulunurlar. Provitaminler, metabolizmada vitaminlere dönüştürülebilen organik birleşiklerdir. Bitkiler, basit bileşenlerden yani uygun karbon, azot, mineral ve enerji kaynaklarından ihtiyaç duyulan tüm maddeleri sentezleyebilir, böylece insanlar ve hayvanlar için vitamin kaynağı olurlar. İnsanlar ve etle beslenen hayvanlar için ikinci bir vitamin kaynağı, hayvanların bazı organlarında depo edinen vitaminlerin besin maddesi olarak alınmasıdır. (balık yağı, süt, yumurta).
İnsan organizmasında da vitamin depoları vardır, ancak eser miktarda etki gösteren vitaminler bir taraftan bozulurlar. Bu nedenle besinlerle sürekli vitamin alınması gerekir. Günümüzde tüm besin maddelerindeki vitamin miktarları hakkında bilgimiz bulunmaktadır. En önemli vitaminler de teknik yollardan sentetik olarak üretilebildiği için ilaç şeklinde istenildiği kadar vitamin almak elimizdedir.
Piyasada bu şekilde bir tek vitamini ya da karışım halindeki birçok vitaminleri içeren bazı ilaçlar bulunmaktadır. Ancak bu noktada içerdikleri vitamin miktarlarına ve de doğal alımla mukayese edilmeyecek oranda değer kaybı olduğuna önemle dikkat çekilmelidir. Çağımız bitki çağıdır. Muhtemelen bitkisel ürünlere ilgimizin ana nedeni "önleyici tıbba" olan zorunlu yaklaşımıdır.
Artık yaşam tarzının ve beslenme şeklinin hastalıkları önlemede etkin olduğu bilinmektedir. Sentetik yaklaşımlardan tamamen uzak, çevre dostu bir yaşam tarzıyla bitkilerin artan kabulü optimum sağlığın geliştirilmesinde önemli bir yol oynayabilir. Vitaminler bu değişen anlayıştan nasibini almış, sentezlendikleri yegâne kaynaklar olan bitkiler arasında, önem kazandırma yönünde etkin bir rol oynamaya başlamışlardır.

